در نیمکره شمالی زمین ( مانند تمامی نقاط در کشور ایران ) زمانی که خورشید دقیقا در سمت جنوب ( سمت 180 درجه ) قرار می گیرد زمان ظهر شرعی فرا رسیده است .

به همین دلیل ظهر شرعی با دقت بسیار زیادی محاسبه می شود و همچنین راحت ترین وقت شرعی برای محاسبه توسط عموم مردم می باشد .

البته راههای دیگری هم وجود دارد که با دقت تقریبا قابل قبولی زمان ظهر شرعی را حساب می کند

2 -  محاسبه وقت شرعی اذان صبح :

طبق تعریف شرعی ، اذان صبح موقعی است که اولین روشنایی سپیده دم مشاهده شده در سمت شرق مثل دم گرگ پخش شود و این حالت اگر چه با چشم غیر مسلح به سختی رویت می شود ولی چنانچه شبهای مختلف و در نزدیکیهای صبح این عمل انجام شود ، می توان آن لحظه را درک کرد .

این کار عملا در دانشگاه فردوسی مشهد با همکاری چند تن از علمای حوزه در شبهای مختلف انجام شد و زمان پخش شدن روشنایی در هنگام صبح تعیین گردید که با استفاده از فرمول مثلثات کروی مربوط به رابطه بین ارتفاع خورشید از افق در هر محل ، عرض جغرافیایی محل و میل خورشید و بالاخره زاویه ساعتی خورشید ، ارتفاع خورشید تا افق محل به دست آمده و با تجربیات مکرر و تایید چند شهرستان در سراسر ایران ، درست هنگامی که خورشید 18 درجه زیر افق قرار می گیرد ، زمان اذان صبح است .

3 -  محاسبه وقت شرعی اذان مغرب :

طبق موازین شرعی ، اذان مغرب زمانی است که حُمْره شرقیّه ( قرمزی که در هنگام غروب خورشید در سمت شرق پیدا می شود ) به سمت الراس ( بالای سر ناظر ) برسد و یا از آن بگذرد که طبق مشاهدات انجام شده توسط دانشگاه فردوسی مشهد و حوزه علمیه مشهد ، این اتفاق زمانی رخ می دهد که مرکز خورشید درست 4.8

( چهار و هشت دهم ) درجه زیر افق قرار گیرد

4 -  محاسبه وقت شرعی طلوع و غروب آفتاب :

طلوع خورشید زمانی است که مقداری از سطح خورشید از افق حقیقی ( مانند افق دریا و یا افق بیابان که در افق محل طلوع کوهی و یا عارضه ای وجود نداشته باشد ) رویت شود

( روشنایی قبل از طلوع به منزله طلوع نیست )

غروب خورشید زمانی است که تمامی سطح خورشید از افق حقیقی پایین رود

5 -  محاسبه وقت شرعی نیمه شب شرعی :

برای محاسبه نیمه شب شرعی باید فاصله زمانی بین غروب آفتاب ( نه اذان مغرب ) و اذان صبح را حساب کنید ، سپس این زمان را نصف نموده و به زمان غروب آفتاب اضافه کنید

( مثلا اگر زمان غروب آفتاب 20:30 باشد و زمان اذان صبح 4:30 باشد فاصله بین این دو 8 ساعت است که نصف آن می شود 4 ساعت ، حال این 4 ساعت را به زمان غروب آفتاب اضافه می کنیم ، که زمان نیمه شب شرعی 00:30 خواهد شد .

تذکر مهم : نرم افزار ها معمولا اطلاعات ارتفاع خورشید را نسبت به مرکز خورشید ( از دید ناظر زمینی ) محاسبه میکنند . در این صورت اعداد فوق به عددهای زیر تغییر می یابند

- اذان صبح زمانی است که مرکز خورشید 17.7 درجه زیر افق باشد

- اذان مغرب زمانی است که مرکز خورشید 4.5 درجه زیر افق باشد

تذکر : تمامی اوقات شرعی را می توان با استفاده از نرم افزار های مختلفی مانند

Negar    و یا   Accurate Times  محاسبه کرد .

تذکر:  نرم افزار دوم را می توانید از داخل همین وبلاگ دانلود کنید .

منبع : کتاب اوقات شرعی نوشته دکتر تقی عدالتی - تذکر ها از علی پوررسول